زعفران

زعفران پوشال تاپ

این نوع زعفران از نظر میزان خامه همراه با آن مشابه زعفران پوشال معمولی است و لیکن این نوع زعفران متعلق به واریته ای است که طویل تر ضخیم تر از پوشال معمولی است قدرت رنگی آن در حدود ۲۵۰ USP یا بالاتر است و از نظر حجم و زیبایی بسیار فوق العاده می باشد.

زعفران پوشال

این نوع زعفران شامل رشته هایی است که با ۳-۲ میلی متر خامه همراه است. قدرت رنگی این نوع زعفران حدود ۲۲۰ USP است.

زعفران دسته

این نوع زعفران شامل تمام رشته یا فیلامنت زعفران است و بسته به واریته آن و شرایط کاشت و داشت به عنوان مثال خاک بخش قرمز می تواند نسبت به بخش زرد بلند تر باشد.

زعفران چیست؟

زعفران گیاهی است با نام علمی Crocus Sativus ازخانواده زنبق(Iridaceae) این گیاه چند ساله دارای پیازکوچک تقریبا کروی و پوشیده شده ازغشای قهوه ای رنگ می باشد. درماه های میزان (مهر) تا قوس (آذر) گل ها به تعداد یک تا سه عدد بر روی هرساقه ظاهر می شوند. گلها به رنگ بنفش و دارای ۶ گل برگ میباشند قسمت مورد استفاده گیاه که به نام زعفران در بازار تجارت موجود است انتهای خامه و کلاله ی گل (مادگی) می باشد که به رنگ قرمز متمایل به نارنجی است.

 

تاریخچه زعفران

عده ای مبدا زعفران را ایالت قدیم ماد ایران می دانند برخی از محققین نیز خاستگاه زعفران را در منطقه وسیعتری از کره زمین شامل استان هرات افغانستان وترکیه می دانند. افغانها وایرانیان ضمن صدور زعفران به بسیاری از نقاط جهان باستان، خواص آن را به یونانیها، رومیها، چینیها واقوام سامی از جمله عربها معرفی کردند و شیوه زراعت آن را در سده های اول تا چهارم هجری به امم اسلامی پیرامون مدیترانه آموختند.

زعفران با همه خصلتها و خصوصیات و خواص نباتیش مورد توجه بسیاری از ادبا و نویسندگان و شاعران قرار گرفته است بطوری که به جرات متوان گفت کلمه زعفران و تعبیرات و تشبیهات مربوط به آن به اندازه ی که در منابع و متون فارسی آمده در آثار مکتوب هیج یک از السنه جهانی به کار نرفته است. در قرن دهم میلادی کشت زعفران توسط اعراب (که خود اعراب نیز آن را از ایرانیان آموخته بودند) در اسپانیا متداول گردید و متعاقب آن در قرن هیجدهم در ناحیه ای به نام WaldenدرEssex انگلستان رواج داشته و امروزه این محل به نام‏Walden saffronاست. به طوری که از نوشته های ادبی و پزشکی هندوستان برمی آید زعفران از دیر باز برای مردم آن سرزمین شناخته شده بوده است.همچنین زعفران نزد مردم یونان، کلیمیان،هندوها و مسلمانان از توجه خاصی برخوردار بوده است.

براساس این استاندارد ۴ درجه و نوع را با توجه به قدرت رنگی زعفران تعیین شده است.ضعیف ترین آن با عنوان زعفران درجه ۴، و به ترتیب با افزایش قدرت رنگی به درجات ۳، ۲ و ۱ که دارای بهترین کیفیت وبالاترین قدرت رنگی است طبقه بندی می شود.

( زعفران هرات افغانستان از بهترین زعفران درجه بندی شده توسط ISO که کیفیت وقدرت رنگی بالاتری دارد تهیه می شود )

قدرت رنگی زعفران که مهمترین عامل طبقه بندی آن محسوب می شود وبه سه رنگدانه طبیعی موجود در آن برمیگردد.

  • کروسین: که به وسیله دستگاه اسپکتروفتومتر ودر طول موج ۴۴۰nm در آزمایشگاههای تخصصی اندازه گیری می شود وعامل رنگ زعفران است.
  • پیروکروسین: که عامل طعم زعفران است و در طول موج ۲۵۷nm اندازه گیری می شود.
  • سافرانال: که عامل عطروبوی زعفران بوده و در طول موج ۳۳۰nm اندازه گیری می شود. این جداول مشخص کننده درجه بندی زعفران توسط ISO می باشد.

خواص دارویی زعفران

برمبنای تحقیقات علمی که در ادامه استفاده فراگیر از زعفران درطب سنتی و گیاهی انجام پذیرفته خواص متعدد زعفران واثربخشی ترکیبات موثره آن توجه بسیار زیاد محققین شرکتهای داروسازی و دست اندرکاران علم پزشکی را به خود جلب کرده است .
نتایج این تحقیقات در کشورهای مختلف دنیا نشان می دهد که در آینده های نزدیک زعفران یکی از مهمترین جایگزین های داروهای شیمیایی خواهد بود که محققین آن را نقطه عطفی در استفاده از زعفران در صنعت داروسازی می دانند.

از جمله این موارد می توان به کاربردهای زیر اشاره کرد

  • محرک تقویت کننده تمایلات جنسی
  • کمک به هضم طبیعی غذا تقویت کننده معده ضد نفخ
  • مسکن بویژه در درمان دردهای لثه و قلنج
  • ضد تومورمهار کننده رادیکال های آزاد (خاصیت ضد سرطانی زعفران)
  • شادی بخش درمان دردهای عصبی آرامبخش درمان کم خوابی
  • تقویت کننده حافظه افزایش دهنده تمرکزضد تشنج افسردگی اسپاسم آلزایمروپارکینسون
  • درمان فشار خون کاهش کلسترول درمان کم خونی ناشی از کمبود آهن در دختران کاهش درصد احتمال بروز بیماریهای قلبی تصلب شرائین و افزایش سلامت قلب (بدلیل وجود تیامین ریبوفلاوین و مواد معدنی)
  • درمان بیماریهای تنفسی نظیرآسم سرماخوردگی سرفه
  • افزایش جریان خون در شبکیه درمان اختلالات لکه زرد شبکیه در اثر پیری بهبود علائم مربوط به رتینوپاتی ایسکمیک علاوه برموارد فوق از زعفران می توان در درمان کوفتگی و رماتیسم به صورت استعمال خارجی استفاده کرد.

کیفیت زعفران

کیفیت زعفران براساس اندازه گیری های آزمایشگاه تخصصی بررسی می شود واز طریق بررسی خواص از جمله کروسین (عامل رنگ) پیروکروسین(عامل تلخی و طعم زعفران) و سافرانال (عامل عطروبوی زعفران) طبقه بندی میگردد. سایر عواملی که کیفیت زعفران را تحت تاثیر قرار میدهد عبارتند از بقایای گل زعفران و برخی ترکیبات غیرارگانیک خارجی (خاکستر زعفران). استانداردهای جهانی به شماره ۳۶۳۲ برای طبقه بندی و درجه بندی زعفران توسط سازمان بین المللیISO تدوین شده است.این استاندارد صرفا زعفران را به طور تخصصی مورد بحث و بررسی قرار میدهد.

شناخت زعفران اصيل و بسته بندي خوب

زعفران یکی از زینت های بلامنازع سفره افغانی و ایرانی است و جزء گران بهاءترین و ارزشمندترین ادویه جات جهان محسوب می شود. لذا آن را به عنوان طلای سرخ میشناسند گرانی زعفران باعث شده افراد سودجو اقدام به انجام برخی تقلبات در زعفران نمایند این امر نه تنها از کیفیت و ارزش این محصول ارزشمند و اصیل می کاهد بلکه سلامتی و ایمنی مصرف کنندگان را نیز به خطر می اندازد.

از جمله مهمترین تقلبات، افزودن رنگ های مصنوعی غیر مجاز به زعفران است كه مصرف آن مي تواند تبعات زیان آور فراوانی برای افراد به ویژه سالمندان و کودکان داشته باشد و تنها راه تشخيص قطعي، انجام آزمايشات دقيق شيميايي توسط و یا واحد كنترل كيفيت مي باشد. از ديگر تقلبات، افزدون و NAC و ساکارز به زعفران جهت افزايش وزن آن است.